تغذیه امروز، سلامت فردا؛ نقش کلسیم و منیزیم در پیشگیری از اختلالات متابولیک و بیماریهای مزمن در نوجوانان
در سالهای اخیر، تغییرات گسترده در سبک زندگی، کاهش فعالیت بدنی و افزایش مصرف غذاهای فرآوریشده، الگوی سلامت نسل نوجوان را با چالشهای تازهای روبهرو کرده است. در این میان، توجه به نقش ریزمغذیها در پیشگیری از بیماریهای مزمن، به یکی از محورهای مهم پژوهشهای تغذیهای تبدیل شده است. "بررسی ارتباط بین کلسیم و منیزیم رژیم غذایی با وضعیت سلامت متابولیک در نوجوانان دارای اضافهوزن و چاق"، از جمله مطالعاتی است که میتواند تصویری روشنتر از مسیر پیشگیری در سنین پایین ارائه دهد. این گفتوگو در نشست خبری واحد ترجمان دانش دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انجام شده است.
دکتر پروانه صانعی عطاآبادی، دانشیار علوم تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و مجری این طرح پژوهشی، در گفتوگو با خبرنگار گروه ترجمان دانش وابسته به معاونت تحقیقات و فناوری این دانشگاه اظهار کرد: در سالهای اخیر شیوع اضافهوزن و چاقی در کودکان و نوجوانان به شکل قابل توجهی افزایش یافته است؛ بهگونهای که کاهش فعالیت بدنی، زندگی آپارتماننشینی و تغییر الگوهای غذایی از مهمترین عوامل مؤثر در این روند به شمار میروند.
وی افزود: آنچه امروز بیش از افزایش وزن اهمیت دارد، بروز اختلالات متابولیک در سنین پایین است. در حال حاضر در برخی نوجوانان، مواردی از افزایش فشار خون، بالا رفتن چربیهای خون و اختلال در قند خون مشاهده میشود؛ وضعیتی که میتواند زمینهساز بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت نوع ۲ و کبد چرب در بزرگسالی باشد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به انجام یک مطالعه بر روی ۲۰۳ نوجوان ۱۲ تا ۱۸ ساله در شهر اصفهان تصریح کرد: در این پژوهش، میزان دریافت کلسیم و منیزیم از رژیم غذایی و ارتباط آن با شاخصهای سلامت متابولیک بررسی شد.
به گفته وی، نتایج این مطالعه نشان داد نوجوانانی که دریافت مناسبتری از کلسیم و منیزیم داشتند، وضعیت مطلوبتری از نظر شاخصهای متابولیک از جمله قند خون ناشتا، تریگلیسرید، کلسترول HDL و فشار خون داشتند و در مقابل، در گروهی که دریافت این ریزمغذیها پایینتر بود، اختلالات متابولیک با شیوع بیشتری مشاهده شد.
صانعی عطاآبادی با بیان اینکه کلسیم و منیزیم از ریزمغذیهای ضروری بدن هستند، توضیح داد: کلسیم علاوه بر نقش شناختهشده در سلامت استخوانها و دندانها، در عملکرد کلی بدن نیز اهمیت دارد و منیزیم نیز در تنظیم فعالیتهای عصبی و عضلانی، بهبود کیفیت خواب، کاهش گرفتگی عضلات و کمک به تنظیم متابولیسم کربوهیدراتها نقش مؤثری ایفا میکند.
وی ادامه داد: یکی از نگرانیهای مهم در این حوزه، کاهش مصرف لبنیات در جامعه است؛ بهگونهای که بررسیها نشان میدهد میزان دریافت کلسیم در برخی گروههای جمعیتی، از جمله شهروندان اصفهانی، کمتر از حد توصیهشده است و این روند میتواند در صورت تداوم، پیامدهای تغذیهای و سلامتی به همراه داشته باشد.
این پژوهشگر تغذیه تأکید کرد: حذف لبنیات از رژیم غذایی بر اساس برخی باورهای غیرعلمی، رویکردی نادرست است، زیرا این گروه غذایی از مهمترین منابع تأمین کلسیم محسوب میشود و حذف آن میتواند دریافت این ماده ضروری را با مشکل مواجه کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: یافتههای این پژوهش نشان میدهد تغذیه مناسب در دوران نوجوانی، بهویژه دریافت کافی کلسیم و منیزیم، میتواند نقش مهمی در ارتقای سلامت متابولیک و کاهش احتمال بروز بیماریهای مزمن در آینده داشته باشد؛ از این رو توجه خانوادهها به انتخاب آگاهانه و حفظ تعادل در سبد غذایی روزانه اهمیت ویژهای دارد.
