برگزاری اولین جلسه" کارگزاری دانش" درسال 1405 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
از رنج پنهان تا بازگشت به زندگی؛بررسی راهکارهای علمی حمایت از سلامت روان زنان با تجربه تجاوز جنسی
خشونت جنسی تنها سلامت جسمی زنان را تهدید نمیکند، بلکه میتواند پیامدهایی ماندگار بر سلامت روان، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی آنان بر جای بگذارد. در همین راستا، پژوهشی در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در خصوص بررسی راهکارهای سلامت روان پس از تروما در زنان با تجربه تجاوز جنسی انجام شد، که اثربخشی مداخلات آموزشی مبتنی بر نظریه شناختی ـ اجتماعی را در تقویت خودکارآمدی و حمایت اجتماعی و کاهش علائم اختلال استرس پس از سانحه بررسی نمود و این دانشگاه را بر آن داشت تا جهت حمایت از این قشر آسیب دیده و تعامل با سایر ارگان های دست اندکار اولین جلسه کارگزاری دانش را در این دانشگاه برگزار نماید.
در این جلسه که به همت دفترترجمان و تبادل دانش معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و با حضور مسئولین تعدادی از دستگاههای اجرائی مرتبط در استان برگزار گردید خانم دکتر زهرا برومندفر، دانشیار گروه مامایی و بهداشت باروری و مجری این پژوهش، یافتههای این مطالعه و راهکارهای حمایت از زنان با تجربه تجاوز جنسی را تشریح نمودند.
دستگاههای حاضر در این جلسه کارگزاری شامل: گروه سازمان های مردم نهاد استانداری، معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری، بهزیستی استان، واحد سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه، مسئول HIV و HVC معاونت بهداشتی دانشگاه، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، و معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه بودند.
دکتر برومندفر با اشاره به ابعاد گسترده خشونت جنسی اظهار داشت: پیامدهای این تجربه به آسیب جسمی محدود نمیشود و میتواند با اختلال استرس پس از سانحه، اضطراب، افسردگی، کاهش خودکارآمدی و انزوای اجتماعی همراه باشد.
وی افزود: انگ اجتماعی، ضعف حمایت خانوادگی و آگاهی ناکافی از حقوق و منابع حمایتی نیز میتواند زنان را از دریافت خدمات مورد نیاز دور کرده و روند بازگشت آنان به زندگی عادی را دشوارتر کند.
نتایج این پژوهش نشان داد مداخله آموزشی مبتنی بر نظریه شناختی ـ اجتماعی، موجب افزایش خودکارآمدی و حمایت اجتماعی ادراکشده و بهبود رفتارهای مرتبط با سلامت شد. همچنین کاهش علائم اختلال استرس پس از سانحه در گروه مداخله، اثربخشی این رویکرد را نشان داد.
بر این اساس، آموزش ساختاریافته میتواند در کنار خدمات معمول سلامت، بهعنوان یکی از اجزای برنامههای حمایتی زنان با تجربه تروما مورد توجه قرار گیرد.
یافتههای این پژوهش، چهار محور را برای تقویت حمایت از زنان پیشنهاد میکند: ادغام مداخلات آموزشی در خدمات سلامت، تقویت حمایت روانی ـ اجتماعی، توانمندسازی اقتصادی ـ اجتماعی و کاهش انگ اجتماعی.
ادغام آموزش در خدمات سلامت، نیازمند تدوین محتوای استاندارد، آموزش کارکنان و هماهنگی میان وزارت بهداشت، سازمان بهزیستی و پزشکی قانونی است. همزمان، توسعه شبکههای حمایتی، آموزش خانوادهها و ارائهدهندگان خدمات و دسترسی آسانتر به مشاوره میتواند از انزوای اجتماعی زنان بکاهد.
در حوزه توانمندسازی نیز حمایت از اشتغال و استقلال مالی و استفاده از ظرفیت سازمانهای مردمنهاد میتواند آسیبپذیری اقتصادی و اجتماعی را کاهش دهد. کاهش انگ اجتماعی نیز نیازمند آموزش عمومی، استفاده هدفمند از ظرفیت رسانهها و تقویت آموزش در مدارس و دانشگاههاست.
برومندفر تأکید کرد: حمایت از سلامت روان زنان با تجربه تجاوز جنسی، مسئلهای چندبعدی است و دستیابی به نتایج پایدار، بدون همکاری میان دستگاههای مسئول امکانپذیر نیست.
وزارت بهداشت، پزشکی قانونی، سازمان بهزیستی، مراکز خدمات سلامت، متخصصان سلامت روان، خانوادهها و سازمانهای مردمنهاد، هر یک بخشی از زنجیره حمایت را بر عهده دارند و هماهنگی میان این مجموعهها میتواند مسیر ارائه خدمات مؤثر و مستمر را هموار کند.
برآیند این جلسه در راستای حمایت مؤثر از زنان با تجربه تجاوز جنسی تنها نباید به درمان علائم روانی محدود شود؛ بلکه تقویت خودکارآمدی، حمایت اجتماعی، رفتارهای سلامتمحور، استقلال اقتصادی و پذیرش اجتماعی نیز باید در کانون برنامههای حمایتی قرار گیرد.
بر این اساس، ادغام مداخلات آموزشی در خدمات سلامت میتواند نقطه آغاز این مسیر باشد و در ادامه، حمایت روانی ـ اجتماعی، توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی و کاهش انگ اجتماعی بهصورت هماهنگ باسایر ارگان های دست اندر کار دنبال شود. چنین رویکردی با تبدیل حمایت از یک مداخله مقطعی به فرایندی مستمر و چندبخشی، میتواند به کاهش پیامدهای بلندمدت تروما، افزایش توانمندسازی زنان و در نهایت، بازگشت آنان به زندگی و ارتقای کیفیت زندگی منجر خواهد شد.
در پایان بعنوان یک نتیجه کاربردی از این جلسه کارگزاری دانش، مقرر شد صورتجلسه به همراه نتایج پژوهش برای مدیریت امور بانوان استانداری ارسال گردد تا راهکار عملیاتی برای ایجاد چرخه اجرائی حمایتی از ایت قشر آسیب دیده، تدوین و به دستگاههای ذیربط ابلاغ گردد.
