اثربخشی بالینی دستگاه TENS ایرانی در کاهش دردهای قاعدگی تأیید شد
دردهای قاعدگی از شایعترین مشکلات سلامت زنان است که علاوه بر پیامدهای جسمی، میتواند عملکرد شغلی و کیفیت زندگی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در سالهای اخیر، بهرهگیری از روشهای غیردارویی و مبتنی بر شواهد علمی برای کنترل این دردها مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. در همین راستا، اثربخشی بالینی یک دستگاه TENS تولید داخل، در قالب پژوهشی دانشگاهی و با رویکرد ارتباط با صنعت مورد بررسی قرار گرفته است.
دکتر زهرا سادات رضاییان، دانشیار و عضو هیئت علمی فیزیوتراپی، از انجام یک مطالعه جامع برای بررسی اثربخشی بالینی یک دستگاه کوچک و قابلحمل TENS تولید داخل در کاهش دردهای قاعدگی خبر داد و گفت: این پژوهش به درخواست سازمان غذا و دارو و در راستای صحتسنجی ادعای یک شرکت صنعتی داخلی انجام شده است.
وی با اشاره به جایگاه فیزیوتراپی در کنترل دردهای غیر دارویی اظهار داشت: در فیزیوتراپی، دستگاههای متعددی برای کاهش درد مورد استفاده قرار میگیرند که مزیت اصلی آنها، در مقایسه با داروهای مسکن، فقدان عوارض سیستمیک است. این تجهیزات بدون اثرگذاری منفی بر مغز، دستگاه گوارش یا سایر ارگانهای بدن، صرفاً بر ناحیه هدف تمرکز میکنند و درد را کاهش میدهند.
دکتر رضاییان با تشریح عملکرد این دستگاه افزود: TENS، مخفف تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست است، با اعمال جریان الکتریکی کنترلشده، گیرندههای درد را بهطور موقت مهار میکند. این دستگاه درد را از بین نمیبرد، بلکه ادراک فرد از درد را کاهش میدهد؛ روشی که سالهاست در فیزیوتراپی کاربرد دارد و اثربخشی آن بهویژه در دردهای قاعدگی شناخته شده است.
وی با تأکید بر پیامدهای فردی و اجتماعی دردهای قاعدگی گفت: دردهای شدید قاعدگی یکی از مشکلات شایع در میان زنان است که علاوه بر آزار جسمی، میتواند منجر به افت عملکرد شغلی، افزایش مرخصیهای درمانی و حتی بروز پیامدهای روانی شود. این مسئله در سطح کلان، تبعات اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی برای محیطهای کاری و صنعتی به همراه دارد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به ضرورت دسترسی آسان زنان شاغل به روشهای غیردارویی کنترل درد تصریح کرد: مراجعه مداوم به مراکز فیزیوتراپی برای همه افراد امکانپذیر نیست. به همین دلیل، طراحی و تولید یک دستگاه TENS کوچک، سبک و قابلحمل که امکان استفاده در محیط کار را فراهم کند، اقدامی کاربردی و مؤثر بهشمار میآید. این دستگاه با ابعادی بسیار کوچک و طراحی ساده، تنها از یک جریان استاندارد مؤثر برای کاهش درد استفاده میکند و کاربر میتواند آن را بهراحتی در طول روز همراه داشته باشد.
دکتر رضاییان درباره فرآیند ارزیابی علمی این دستگاه توضیح داد: به درخواست سازمان غذا و دارو، صحت ادعای شرکت سازنده در سه مرحله بررسی شد. ابتدا پارامترهای الکتریکی استاندارد مرتبط با کاهش درد قاعدگی بر اساس منابع علمی معتبر استخراج شد. سپس خروجی دستگاه با تجهیزات تخصصی سنجش شد و در محدوده استاندارد قرار داشت. در مرحله سوم، مطالعه بالینی کنترلشده روی داوطلبان زن انجام گرفت که نتایج آن نشان داد استفاده از دستگاه بهطور معناداری موجب کاهش شدت درد شده است.
وی افزود: بر اساس نتایج این سه مرحله، میتوان گفت که ادعای شرکت در خصوص اثربخشی دستگاه مبتنی بر شواهد علمی بوده و این موضوع بهصورت رسمی به سازمان غذا و دارو گزارش شد.
دانشیار فیزیوتراپی با اشاره به اهمیت پایبندی شرکتهای تولیدکننده تجهیزات پزشکی به مسیر علمی تأکید کرد: متأسفانه برخی محصولات مرتبط با فیزیوتراپی بدون تأییدیه علمی و نظارت قانونی وارد بازار میشوند و این امر موجب هدررفت منابع مالی مردم و کاهش اعتماد عمومی میشود. مزیت این محصول آن است که پیش از ورود به بازار، مسیر ارزیابی دانشگاهی و قانونی را طی کرده و پشتوانه علمی مشخص دارد.
دکتر رضاییان در پایان خاطرنشان کرد: استفاده از دستگاههای فیزیوتراپی از جمله TENS باید حتماً با مشورت فیزیوتراپیست انجام شود. این دستگاه برای افراد بالای ۱۵ سال که توانایی انتقال دقیق احساسات خود را دارند مناسب است و در مواردی مانند دیابت، وجود زخم باز، برخی بیماریهای خاص یا اختلالات شناختی و ارتباطی، استفاده از آن ممنوع یا نیازمند احتیاط ویژه است. توسعه فرهنگ مراجعه به فیزیوتراپیست میتواند نقش مهمی در پیشگیری از درمانهای دارویی و جراحیهای غیرضروری ایفا کند.
