جشنواره حکیم شفایی به بیان دکتر محمدرضا امینی دبیر علمی جشنواره
نخستین جشنواره پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با نام شرفالدین حسن شفایی، شاعر و پزشک نامدار اصفهانی قرنهای شانزدهم و هفدهم میلادی، نامگذاری شده است؛ نامی که نماد پیوند دیرینه دانش، فرهنگ و اندیشه در تاریخ علمی اصفهان است. این جشنواره با هدف شناسایی، معرفی و تجلیل از برگزیدگان حوزه پژوهش و فناوری در محورهای اصلی پژوهشی که توسط دانشگاه علوم پزشکی اصفهان طراحی شده قرار است در آذرماه امسال و همزمان با هفته پژوهش برگزار شود. در این راستا، این گفتوگو با آقای دکتر امینی دبیر علمی جشنواره انجام شده فرصتی است تا بیشتر با ابعاد علمی، اجرایی و چشمانداز این رویداد پژوهشی آشنا شویم.
1. جناب دکتر لطفا ضمن معرفی خودتان بفرمایید ایده شکلگیری جشنواره حکیم شفایی از کجا آمد و چرا این نام برای این رویداد پژوهشی انتخاب شد؟
دکتر محمدرضا امینی هستم، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و به عنوان دبیر علمی نخستین جشنواره پژوهشی حکیم شفایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در خدمت این رویداد هستم.
ایده شکلگیری جشنواره به تجربه شخصی بنده از حضور و انتخاب به عنوان برگزیده در جشنوارههای پژوهشی مختلف و همچنین آشنایی نزدیکتر با فضای پژوهشی دانشگاه برمیگردد. سال گذشته، پس از پیوستن به عنوان عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در جستوجوی آییننامه جشنواره پژوهشی دانشگاه بودم که متوجه شدم دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، با وجود جایگاه علمی و پژوهشی خود، جشنواره پژوهشی مستقلی با این عنوان ندارد.
این موضوع باعث شد پیشنهاد برگزاری یک جشنواره پژوهشی سالانه در دانشگاه را مطرح کنم؛ پیشنهادی که با حمایت و موافقت جناب آقای دکتر غلامرضا عسکری، معاون محترم تحقیقات و فناوری دانشگاه، همراه شد و زمینه برای آغاز این مسیر فراهم شد.
در انتخاب نام جشنواره نیز تلاش کردیم شخصیتی را انتخاب کنیم که از یک سو ریشه در اصفهان داشته باشد و از سوی دیگر با حوزه علوم پزشکی و دانش و پژوهش ارتباط داشته باشد. در نهایت، نام حکیم شرفالدین حسن شفایی انتخاب شد؛ شخصیتی از دوره صفویه که در کنار فعالیت در پزشکی، از شاعران و دانشمندان شناختهشده اصفهان نیز بوده است.
برای ما، این نام یادآور پیوند دانش، پزشکی، فرهنگ و اندیشه در تاریخ اصفهان است و امیدواریم جشنواره پژوهشی حکیم شفایی نیز بتواند بخشی از این مسیر را در فضای علمی امروز ادامه دهد.
۲. جشنواره در چه محورهایی برگزار میشود و آیا معیارهای اصلی ارزیابی در هر یک از این محورها مشخص شده است؟
جشنواره در دو بخش هیأت علمی و غیر هیأت علمی و دانشجویی برگزار میشود و در هر دو بخش چهار محور اصلی در نظر گرفته شده است: پژوهشگر منتخب، مقاله برتر، کتاب برتر و فناور برتر.
البته معیارهای ارزیابی متناسب با گروه هدف متفاوت است و برای هر محور، شاخصها و مستندات مشخصی در آییننامه پیشبینی شده است.
برای مثال، در بخش پژوهشگر منتخب هیأت علمی و غیر هیأت علمی، مقالات چاپشده در مجلات Q1 و Q2بر اساس CiteScore مورد ارزیابی قرار میگیرند و کیفیت مجله، نوع مقاله، همکاری بینالمللی و سهم نویسنده نیز در امتیازدهی لحاظ میشود.
در بخش دانشجویی، دامنه فعالیتهای پژوهشی گستردهتر است و علاوه بر مقالات، مواردی مانند طرحهای پژوهشی، ارائه در همایشها، رتبهها و عناوین پژوهشی، داوری مقالات و طرحها، تدریس کارگاههای مرتبط با پژوهش، فعالیت در کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی و تألیف یا ترجمه کتاب نیز در ارزیابی پژوهشگر منتخب دانشجویی لحاظ شده است.
بنابراین تلاش شده است ارزیابی صرفاً به تعداد مقالات محدود نباشد و مجموعه فعالیتهای پژوهشی و فناورانه افراد دیده شود.
3. لطفا تاریخها و رویدادهای مهم را بفرمایید؟ به عنوان مثال داوطلبان در چه بازه زمانی میتوانند در سامانه ثبتنام کنند و تاریخ برگزاری چه زمان است؟
ثبتنام جشنواره از ۱ تا ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵ انجام میشود و جشنواره نیز در هفته پژوهش و در تاریخ ۲۵آذرماه ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد.
داوطلبان میتوانند از طریق سایت جشنواره به نشانیhttps://research.mui.ac.ir/fa/hakim_shafaei رزومه و مستندات خود را ارسال کنند.
برای شرکت در هر محور نیز لازم است فرم ثبتنام همان محور به صورت جداگانه تکمیل شود و مستندات مربوط به آن بخش بارگذاری شود. آییننامهها و فرمهای مربوطه نیز در سایت جشنواره قرار گرفته است.
4. یکی از دغدغههای همیشگی جشنوارههای پژوهشی، استقبال و مشارکت دانشجویان است. چه تدابیری اندیشیده شده تا واجدین شرایط، انگیزه بیشتری برای حضور در این جشنواره داشته باشند؟
فکر میکنم یکی از مهمترین موضوعات این است که دانشجو احساس کند فعالیت پژوهشی او دیده میشود و صرفاً به نتیجه نهایی یک مقاله محدود نیست.
به همین دلیل در آییننامه دانشجویی تلاش شده است فعالیتهای مختلفی که دانشجویان در مسیر پژوهش انجام میدهند، از طرح پژوهشی و مقاله گرفته تا حضور در کنگرهها، داوری علمی، فعالیت در کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی، برگزاری کارگاه و فعالیتهای علمی دیگر، قابل ارائه و امتیازدهی باشد.
از طرف دیگر، برگزیدگان دانشجویی میتوانند از امتیاز کسبشده در چارچوب بند «کاف» و همچنین در طرحهای بنیاد ملی نخبگان و آییننامه جذب هیأت علمی استفاده کنند.
در نهایت، هدف این است که دانشجو بداند تلاشهایی که در طول مسیر پژوهش انجام داده، ارزشمند است و میتواند در مسیر علمی آینده او نیز اثرگذار باشد.
5. روند داوریها چگونه است؟
داوری مستندات و بررسی پروندهها توسط کمیته علمی و تیم داوری جشنواره انجام میشود و معیارهای ارزیابی نیز در آییننامه هر بخش از قبل مشخص شده است. در آییننامه دانشجویی نیز انتخاب برگزیدگان پس از احراز حدنصاب شرایط امتیازی و تأیید کمیته داوران جشنواره انجام میشود.
6. برگزیدگان چگونه تشویق میشوند و چه جوایز و امتیازاتی در نظر گرفته شده است؟
برای برگزیدگان جشنواره، علاوه بر معرفی و تقدیر رسمی، تندیس جشنواره، لوح تقدیر و هدیه نقدی در نظر گرفته شده است.
همچنین برای دانشجویان، یکی از نکات مهم این است که امتیاز حاصل از برگزیده شدن میتواند در چارچوب مقررات مربوط، از جمله بند «کاف»، برخی طرحهای بنیاد ملی نخبگان و آییننامه جذب هیأت علمی مورد استفاده قرار گیرد.
برای اعضای هیأت علمی نیز امتیاز پایه تشویقی در نظر گرفته شده است.
بنابراین تلاش شده است تقدیر از برگزیدگان فقط به یک مراسم و یک هدیه محدود نباشد و تا حد امکان، دستاورد جشنواره در مسیر علمی آینده افراد نیز قابل استفاده باشد.
7. به عنوان دبیر علمی، مهمترین دستاوردی که از برگزاری این جشنواره انتظار دارید چیست؟ چه پیامی برای پژوهشگران و فناورانی دارید که ممکن است هنوز برای شرکت در جشنواره تردید داشته باشند؟
مهمترین انتظاری که از این جشنواره دارم، این است که تلاش پژوهشگران دانشگاه دیده شود و برای آن ارزش قائل شویم.
پژوهش معمولاً مسیر سادهای نیست؛ ممکن است یک پژوهشگر برای رسیدن به یک نتیجه، ماهها یا حتی سالها زمان بگذارد و گاهی نتیجه تلاش او آنطور که انتظار داشته، دیده نشود. به نظرم جشنواره میتواند فرصتی باشد برای اینکه بخشی از این تلاشها دیده شود و از پژوهشگرانی که در این مسیر حرکت کردهاند، قدردانی شود.
از طرف دیگر، امیدوارم جشنواره بتواند انگیزه و امید بیشتری برای ادامه مسیر ایجاد کند. به همین دلیل امسال بازه دو ساله را برای بررسی سوابق پژوهشی در نظر گرفتهایم؛ یعنی مستندات مربوط به ۱ مهر ۱۴۰۳ تا ۱ مهر ۱۴۰۵ بررسی میشود.
هدف این است که فرصت برای افراد مختلف وجود داشته باشد و این احساس شکل نگیرد که اگر کسی در یک سال نتوانسته در جشنواره حضور پیدا کند، فرصت خود را از دست داده است. حتی این نگاه وجود دارد که در سالهای آینده بازه بررسی سوابق کوتاهتر شود تا پژوهشگران همواره فرصت آغاز یک مسیر جدید و رقابت دوباره را داشته باشند.
پیام من به پژوهشگران و فناوران این است که اگر فعالیت پژوهشی قابل ارائهای دارند، آن را نادیده نگیرند و فرصت دیدهشدن آن را از خودشان نگیرند. ممکن است همین حضور، شروع یک مسیر جدید باشد.
8. با توجه به اینکه این جشنواره نخستین دوره خود را برگزار میکند، چشمانداز شما برای ادامه مسیر آن چیست؟
یکی از اهداف مهم این است که جشنواره حکیم شفایی فقط به یک رویداد در یک سال محدود نشود و به یک رویداد علمی ماندگار در دانشگاه تبدیل شود. دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بهعنوان یکی از دانشگاههای مطرح کشور، نیاز دارد در کنار فعالیتهای پژوهشی خود، رویدادهای علمی شاخص و شناختهشدهای داشته باشد که به یک برند علمی برای دانشگاه تبدیل شوند.
امید این است که جشنواره حکیم شفایی در سالهای آینده در سطح کشور شناخته شود و هر سال پژوهشگران و فناوران دانشگاه بتوانند در آن حضور پیدا کنند و دستاوردهای خود را ارائه دهند. در واقع هدف این است که با استمرار جشنواره، یک مسیر مشخص برای شناسایی و معرفی پژوهشگران، دانشجویان و فناوران توانمند دانشگاه شکل بگیرد و نام حکیم شفایی با پژوهش و دستاوردهای علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گره بخورد.
9. آیا برای حمایت از دانشجویانی که هنوز تجربه زیادی در پژوهش ندارند، برنامهای در نظر گرفته شده است؟
در کنار جشنواره، یکی از موضوعاتی که در حال پیگیری آن هستم، راهاندازی «پاتوق پژوهشی» در ساختمان آفرینش دانشگاه است و ان شاالله از مهرماه راه اندازی می شود. ایده اصلی این است که فضایی در اختیار دانشجویان قرار بگیرد که پژوهش را فقط به کلاس و آموزشهای تئوری محدود نکنند، بلکه بتوانند در یک محیط واقعی، دوستانه و پویا در کنار یکدیگر تجربه کسب کنند.
قرار است دانشجویان بتوانند از صبح تا عصر در این فضا حضور داشته باشند، در کارگاههای مختلف شرکت کنند، با دانشجویان دیگر تیم تشکیل دهند، روی ایدههای خود کار کنند و از تجربه یکدیگر استفاده کنند. همچنین با توجه به علایق و استعدادهای مختلف دانشجویان، زمینه فعالیت در حوزههایی مانند پژوهش، فناوری، اختراع، شرکتهای دانشبنیان، المپیادهای علمی، آمادگی جهت شرکت در جشنواره های مختلف و سایر فعالیتهای علمی و فناورانه فراهم شود.
هدف این است که دانشجویانی که شاید در ابتدای مسیر ندانند از کجا باید پژوهش را شروع کنند، بتوانند در کنار اساتید و دانشجویان باتجربهتر قرار بگیرند، مهارتهای لازم را بهصورت عملی یاد بگیرند و بهتدریج تیمهای توانمند شکل بگیرند. به نظرم اگر چنین فضایی بهدرستی شکل بگیرد، دانشجویان میتوانند به جای اینکه هرکدام مسیر خود را بهتنهایی طی کنند، در یک محیط دوستانه به رشد علمی یکدیگر کمک کنند و از دل همین ارتباطها، ایدهها و فعالیتهای جدید شکل بگیرد.
10. چه نکات دیگری هست که مایلید اشاره کنید تا مخاطبان بیشتر بدانند؟
شاید مهمترین نکته این باشد که جشنواره حکیم شفایی قرار نیست فقط یک رویداد یکروزه باشد. امیدواریم این جشنواره به یک جریان مستمر برای دیدهشدن، تقدیر و تقویت فعالیتهای پژوهشی دانشگاه تبدیل شود.
از همه همکاران هیأت علمی، دانشجویان و پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی اصفهان دعوت میکنم آییننامهها و فرمهای مربوط به بخش خود را با دقت مطالعه کنند و اگر واجد شرایط هستند، در بازه ثبتنام در جشنواره شرکت کنند.
ممکن است در نگاه اول یک فعالیت پژوهشی کوچک به نظر برسد، اما وقتی مجموعه تلاشهای یک پژوهشگر در طول زمان کنار هم قرار میگیرد، تصویری از یک مسیر علمی شکل میگیرد که شایسته دیدهشدن و تقدیر است.
امیدوارم نخستین جشنواره پژوهشی حکیم شفایی، آغاز یک سنت علمی ماندگار در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان باشد.
